Naar de inhoud

Zetten lezen
en schrijven

Pf3, Lxc6, 0-0: zo schrijven schakers hun zetten op. Wie de notatie kan lezen, kan elke partij uit een boek, app of artikel naspelen. Leer het hieronder zet voor zet.

Leestijd 2 minutenBijgewerkt 9 november 2026

Elk veld heeft een naam, zoals e4. Een zet schrijf je als de letter van het stuk plus het veld waar het heen gaat: Pf3. Een pion heeft geen letter. Slaan is x, schaak is +, mat is #, rokeren is 0-0.

64

Velden, elk met een eigen naam van a1 tot h8.

5

Letters: K, D, T, L en P. Een pion heeft er geen.

Speel het na

0 / 9

Beginstelling

Elk veld heeft een naam: een letter voor de lijn (a tot en met h) en een cijfer voor de rij (1 tot en met 8). Wit staat onderaan, op rij 1 en 2.

Tip: gebruik de pijltjestoetsen.

De letters voor de stukken

  • K: koning
  • D: dame
  • T: toren
  • L: loper
  • P: paard
  • Een pion heeft geen letter.

In het Engels zijn het andere letters: K, Q, R, B en N. Zie je Nf3 in een Engels boek, dan is dat hetzelfde als Pf3.

Tekens die je vaak ziet

  • x: slaan, zoals Lxc6.
  • +: schaak.
  • #: schaakmat.
  • 0-0 en 0-0-0: korte en lange rokade.
  • e8=D: een pion op e8 wordt een dame.
  • ! en ?: een goede of een slechte zet. Met !! en ?? wordt het nog sterker gezegd.

Twee stukken naar hetzelfde veld

Kunnen twee gelijke stukken naar hetzelfde veld, dan zet je erbij welk stuk je bedoelt. Hier kunnen allebei de paarden naar d2. Gaat het paard van b1, dan schrijf je Pbd2. Gaat het paard van f3, dan Pfd2.

Allebei de paarden kunnen naar d2: Pbd2 of Pfd2.

Zelf een partij noteren

Bij klassieke toernooipartijen schrijven beide spelers elke zet op een notatieformulier. Thuis is het ook handig: zo kun je een partij later naspelen en zien waar het misging. Een bord met letters en cijfers langs de rand maakt het makkelijk.

Oefen met puzzels

In de puzzels en bij de coach zie je de notatie steeds terug. Elke dag staat er een nieuwe puzzel klaar.

Naar de puzzel van de dag

Waarom helpt een bord met coördinaten bij notatie?

Met letters en cijfers langs de rand lees je elk veld direct af, zodat je zetten sneller noteert en naspeelt. Je hoeft niet meer vanaf de hoek te tellen om te weten waar e4 of f3 ligt. Dat scheelt twijfel en fouten, zeker als je een partij uit een boek naspeelt.

Bij ChessQuarter vind je borden met coördinaten tussen de losse schaakborden: No. 4 van mahonie en esdoorn, No. 5 van walnoot en esdoorn met zwarte rand en No. 6 van walnoot. Welke maat bij je stukken past, lees je in ons artikel over welke maat schaakbord je nodig hebt.

Veelgestelde vragen

Nog vragen?

Staat je vraag er niet bij? Mail naar info@chessquarter.eu.

Wat betekent Pf3 bij schaken?

Het paard gaat naar het veld f3. P staat voor paard.

Wat betekent 0-0?

Korte rokade, aan de kant van de koning. Lange rokade schrijf je als 0-0-0.

Waarom heeft een pion geen letter?

Omdat het de meest gezette zet is. Een pionzet schrijf je alleen als het veld, zoals e4.

Wat is het verschil tussen + en #?

Een + betekent schaak, een # betekent schaakmat.