Naar de inhoud

Schaakopeningen oefenen

Twaalf bekende openingen, zet voor zet uitgelegd. Leer de hoofdlijn en oefen hem daarna zelf.

Italiaanse opening

Een van de oudste openingen: snel ontwikkelen en druk op f7. Voor wit.

  1. Wit zet een pion in het centrum en opent de weg voor de dame en de loper op f1.
  2. Zwart doet hetzelfde en houdt wit uit het centrum.
  3. Het paard komt naar zijn beste veld en valt meteen de pion op e5 aan.
  4. Zwart dekt e5 met een stuk dat toch al naar voren moet.
  5. De loper richt zich op f7, het zwakste veld van zwart: alleen de koning dekt het.
  6. Zwart kiest hetzelfde plan. De loper op c5 kijkt naar f2.
  7. Wit bereidt d4 voor, zodat het centrum later met twee pionnen bezet kan worden.
  8. Zwart ontwikkelt nog een stuk en valt de pion op e4 aan.
  9. Wit dekt e4 rustig. Deze aanpak heet Giuoco Pianissimo en wordt tot op het hoogste niveau gespeeld.
  10. Zwart dekt e5 nog een keer en opent de diagonaal voor de loper op c8.
  11. Wit brengt de koning in veiligheid en haalt de toren naar het midden.
  12. Zwart doet hetzelfde. Beide kanten zijn klaar voor het middenspel.

Spaanse opening

De klassieker van de wereldtop, ook wel Ruy Lopez. Voor wit.

  1. Wit neemt het centrum in.
  2. Zwart zet ook een pion in het midden.
  3. Het paard valt e5 aan.
  4. Zwart dekt e5.
  5. De Spaanse zet: de loper valt het paard aan dat e5 dekt. Er dreigt nog niets, maar het is een begin van druk.
  6. Zwart vraagt de loper meteen wat hij wil. Dit is de hoofdvariant.
  7. Wit houdt de druk op c6 vast in plaats van te ruilen.
  8. Zwart ontwikkelt en valt e4 aan.
  9. Wit rokeert eerst. Slaat zwart op e4, dan volgt Te1 en krijgt wit de pion terug.
  10. Zwart maakt zich klaar om te rokeren. Dit is de gesloten Spaanse.
  11. De toren dekt e4. Nu dreigt wit echt Lxc6 en daarna Pxe5.
  12. Zwart verdrijft de loper en wint ruimte op de damevleugel.
  13. De loper gaat naar een sterke diagonaal, weer gericht op f7.
  14. Zwart dekt e5 stevig en opent de loper op c8.
  15. Wit maakt een terugtrekveld voor de loper en bereidt d4 voor.
  16. Zwart brengt de koning in veiligheid.
  17. Wit voorkomt Lg4, dat het paard op f3 zou pennen. Dit is de bekende stelling van de gesloten Spaanse.

Siciliaanse verdediging

Het scherpste antwoord op 1.e4: zwart speelt op winst. Voor zwart.

  1. Wit opent met de koningspion.
  2. De Siciliaanse verdediging: zwart vecht om d4 vanaf de zijkant en maakt de stelling ongelijk.
  3. Wit ontwikkelt en bereidt d4 voor.
  4. Zwart controleert e5 en opent de loper op c8.
  5. Wit opent het centrum.
  6. Zwart ruilt een vleugelpion voor een centrumpion. Daardoor heeft zwart later meer pionnen in het midden.
  7. Wit slaat terug met het paard en staat actief.
  8. Zwart valt e4 aan, zodat wit die pion moet dekken.
  9. Wit dekt e4 met een stuk.
  10. De Najdorf-variant: een stille zet die b5 voorbereidt en het veld b5 afsluit voor witte stukken. De lievelingsopening van Fischer en Kasparov.

Damegambiet

Solide opening met de damepion; een gambiet dat geen echt offer is. Voor wit.

  1. Wit neemt het centrum met de damepion, die meteen door de dame gedekt wordt.
  2. Zwart houdt d4 in toom en zet ook een pion in het midden.
  3. Het damegambiet: wit biedt een pion aan om zwart weg te lokken van d5. Wit krijgt de pion meestal terug.
  4. Zwart weigert het gambiet en houdt d5 stevig vast.
  5. Wit voert de druk op d5 op.
  6. Zwart dekt d5 nog een keer en ontwikkelt.
  7. De loper pent het paard aan de dame. Het paard dekt d5 daardoor minder goed.
  8. Zwart heft de penning op.
  9. Wit opent de loper op f1 en dekt d4.
  10. Zwart rokeert.
  11. Wit ontwikkelt het laatste paard.
  12. Zwart vraagt de loper om een besluit.
  13. Wit houdt de penning vast. Een van de meest gespeelde stellingen uit de schaakgeschiedenis.

Londen-systeem

Altijd dezelfde opstelling: makkelijk te leren, moeilijk te breken. Voor wit.

  1. Wit opent met de damepion.
  2. Zwart zet ook een pion in het centrum.
  3. Het Londen-systeem: de loper komt naar buiten voordat e3 hem opsluit.
  4. Zwart ontwikkelt.
  5. Wit bouwt een stevige pionnenketen.
  6. Zwart opent de loper op f8.
  7. Het paard dekt d4 en kijkt naar e5.
  8. Zwart valt d4 aan, het gebruikelijke tegenplan.
  9. Wit dekt d4 met een pion. De keten c3, d4, e3 staat.
  10. Nog meer druk op d4.
  11. Het paard gaat naar d2, zodat het later naar e5 of f3 kan.
  12. Zwart wil de sterke loper op f4 ruilen.
  13. Wit houdt de loper. Slaat zwart op g3, dan opent de h-lijn voor wit.
  14. Zwart rokeert.
  15. De laatste loper richt zich op de koningsvleugel van zwart. Het systeem staat.

Franse verdediging

Stevig en strategisch: zwart valt het witte centrum later aan. Voor zwart.

  1. Wit opent met de koningspion.
  2. De Franse verdediging: zwart bereidt d5 voor met steun van de e-pion.
  3. Wit neemt het hele centrum.
  4. Zwart valt e4 direct aan.
  5. Wit dekt e4 met het paard.
  6. Zwart voert de druk op e4 op.
  7. Wit pent het paard dat e4 aanvalt.
  8. Zwart heft de penning op.
  9. Wit duwt de pion door en wint ruimte. Het paard moet weg.
  10. Het paard gaat naar d7, vanwaar het e5 later kan aanvallen.
  11. Wit ruilt de lopers.
  12. De dame slaat terug en staat goed.
  13. Wit steunt de pion op e5 en denkt aan een aanval op de koningsvleugel.
  14. Zwart rokeert.
  15. Wit ontwikkelt en dekt e5 nog een keer.
  16. Het typische plan van de Franse verdediging: zwart valt de basis van de witte pionnenketen aan.

Caro-Kann

Solide verdediging waarbij de loper op c8 buiten de keten komt. Voor zwart.

  1. Wit opent met de koningspion.
  2. De Caro-Kann: zwart bereidt d5 voor met de c-pion.
  3. Wit neemt het centrum.
  4. Zwart valt e4 aan.
  5. Wit dekt e4 met het paard.
  6. Zwart ruilt in het centrum.
  7. Wit slaat terug met een actief paard.
  8. Het voordeel van de Caro-Kann: de loper komt buiten de pionnenketen en valt het paard aan.
  9. Het paard gaat weg en valt op zijn beurt de loper aan.
  10. De loper blijft op de diagonaal.
  11. Wit dreigt h5, zodat de loper in het nauw komt.
  12. Zwart geeft de loper een veld op h7.
  13. Wit ontwikkelt.
  14. Zwart voorkomt Pe5 en bereidt Pgf6 voor. Een stevige stelling zonder zwaktes.

Schotse opening

Wit opent het centrum meteen en krijgt open spel. Voor wit.

  1. Wit neemt het centrum in.
  2. Zwart zet ook een pion in het midden.
  3. Het paard valt e5 aan.
  4. Zwart dekt e5.
  5. De Schotse opening: wit opent het centrum meteen.
  6. Zwart slaat, want d4 kan niet goed gedekt worden.
  7. Wit slaat terug met een sterk centrumpaard.
  8. Zwart valt e4 aan.
  9. Wit ruilt het paard. De pionnen van zwart worden daardoor iets zwakker.
  10. Zwart slaat naar het midden toe.
  11. Wit verdrijft het paard en wint ruimte.
  12. De dame valt e5 aan en staat op de e-lijn tegenover de witte koning.
  13. Wit dekt e5 en zet zijn dame ook op de e-lijn.
  14. Het paard springt naar een centraal veld.
  15. Wit verdrijft het paard. Een scherpe stelling die Kasparov graag speelde.

Konings-Indische verdediging

Zwart laat wit het centrum en slaat later hard terug. Voor zwart.

  1. Wit opent met de damepion.
  2. Zwart ontwikkelt en houdt e4 tegen.
  3. Wit wint ruimte op de damevleugel.
  4. De Konings-Indische opzet: zwart maakt ruimte voor de loper op g7.
  5. Wit ontwikkelt en kijkt naar e4.
  6. De loper komt op de lange diagonaal.
  7. Wit bouwt een groot centrum.
  8. Zwart laat wit begaan en controleert e5.
  9. Wit ontwikkelt.
  10. Zwart brengt de koning in veiligheid.
  11. Wit maakt zich klaar om te rokeren.
  12. Zwart slaat toe in het centrum.
  13. Wit rokeert.
  14. Zwart zet extra druk op d4.
  15. Wit sluit het centrum en wint ruimte.
  16. Het paard gaat naar de koningsvleugel, waar zwart met f5 aanvalt. Wit speelt aan de andere kant: een strijd op twee vleugels.

Scandinavische verdediging

Zwart valt e4 meteen aan. Makkelijk te leren. Voor zwart.

  1. Wit opent met de koningspion.
  2. De Scandinavische verdediging: zwart valt e4 meteen aan.
  3. Wit slaat.
  4. De dame slaat terug. Ze staat vroeg in het spel, maar zwart weet precies waar ze heen gaat.
  5. Wit ontwikkelt met tempo: de dame wordt aangevallen.
  6. De dame gaat naar een veilig veld en pent het paard op c3 aan de koning.
  7. Wit neemt het centrum.
  8. Zwart ontwikkelt.
  9. Wit ontwikkelt.
  10. Zwart geeft de dame een terugtrekveld op c7 en houdt de stelling stevig.
  11. Wit ontwikkelt de loper.
  12. De loper komt naar buiten voordat e6 hem opsluit. Zwart staat solide.

Engelse opening

Flexibel: wit vecht om d5 vanaf de zijkant. Voor wit.

  1. De Engelse opening: wit vecht om d5 vanaf de zijkant.
  2. Zwart neemt het centrum. Dit is een Siciliaan met omgekeerde kleuren.
  3. Meer controle over d5.
  4. Zwart ontwikkelt.
  5. Wit maakt ruimte voor de loper op g2.
  6. Zwart neemt het centrum.
  7. Wit ruilt de vleugelpion tegen de centrumpion.
  8. Zwart slaat terug met het paard.
  9. De loper op g2 valt het paard op d5 aan.
  10. Het paard gaat terug.
  11. Wit ontwikkelt.
  12. Zwart ontwikkelt.
  13. Wit rokeert.
  14. Zwart maakt zich klaar om te rokeren. Wit staat flexibel, zwart heeft meer ruimte.

Koningsgambiet

Romantisch en scherp: een pion voor de aanval. Voor wit.

  1. Wit opent met de koningspion.
  2. Zwart doet hetzelfde.
  3. Het koningsgambiet: wit biedt een pion om de f-lijn te openen en zwart uit het centrum te lokken.
  4. Zwart neemt de pion aan.
  5. Wit voorkomt Dh4+.
  6. Zwart houdt de extra pion vast.
  7. Wit valt de pionnen meteen aan.
  8. De pion valt het paard aan.
  9. Het paard springt naar het centrum. Dit is de Kieseritzky-variant.
  10. Zwart ontwikkelt en valt e4 aan. Een scherpe stelling voor wie graag aanvalt.

Veelgestelde vragen

Staat je vraag er niet bij? Mail naar info@chessquarter.eu.

Welke schaakopening moet ik als beginner leren?

Met wit is de Italiaanse opening een goede start: je ontwikkelt snel en leert de basisideeën. Met zwart tegen 1.e4 zijn de Scandinavische verdediging en de Caro-Kann makkelijk te onthouden.

Moet ik openingen uit mijn hoofd leren?

De eerste zetten wel, maar vooral de ideeën erachter: waarom staat het paard op f3, waarom rokeren. Daarom staat bij elke zet uitleg. Wie de ideeën begrijpt, weet ook wat te doen als de tegenstander afwijkt.

Hoe werkt het oefenen?

In de leerstand speel je de opening zet voor zet na met uitleg. Bij Oefenen speel jij de zetten van jouw kleur en speelt de computer de andere kant. Na twee keer een andere zet wijst een pijl de goede zet aan.

Kan ik na de opening verder spelen?

Ja. Met Speel verder tegen de computer begin je een partij vanuit de stelling op het bord. Zo oefen je meteen het middenspel dat bij de opening hoort.

De schaakcomputer is Stockfish (GPLv3, licentie, broncode). Stukken: Colin M.L. Burnett (CC BY-SA 3.0). Puzzels en openingsnamen: Lichess (CC0). Schaaklogica: chess.js (BSD).