Naar de inhoud

Wat zijn Staunton-
schaakstukken?

Wie aan schaakstukken denkt, ziet bijna altijd Staunton-stukken voor zich. Het ontwerp is meer dan 175 jaar oud en wordt nog steeds op elk toernooi gebruikt. Zo herken je ze, en zo kies je de juiste maat.

Leestijd 2 minutenBijgewerkt 9 november 2026

Staunton-stukken zijn de klassieke vorm van schaakstukken, ontworpen in 1849 in Londen en genoemd naar de Engelse schaker Howard Staunton. Elk stuk is in één oogopslag te herkennen. Daarom zijn ze de standaard op toernooien over de hele wereld.

1849

Het jaar waarin het ontwerp in Londen verscheen.

6

Soorten stukken, elk in één oogopslag te herkennen.

Waar komt het ontwerp vandaan?

Voor 1849 had bijna elk land zijn eigen schaakstukken. Spelers uit verschillende landen herkenden elkaars stukken soms nauwelijks. In 1849 kwam in Londen een nieuw ontwerp op de markt, gemaakt door de firma Jaques. De sterkste Engelse schaker van dat moment, Howard Staunton, beval de stukken aan en gaf ze zijn naam.

Het ontwerp was eenvoudig, stevig en duidelijk. Het werd snel overal gebruikt en is nu de vorm die de wereldschaakbond FIDE voor toernooien voorschrijft.

Zo herken je elk stuk

  • Koning: het hoogste stuk, met een kruis bovenop.
  • Dame: iets kleiner, met een kroon met punten.
  • Loper: een mijter met een schuine inkeping.
  • Paard: een paardenhoofd, vaak het mooist gesneden stuk van de set.
  • Toren: een kasteeltoren met kantelen.
  • Pion: het kleinste stuk, met een bolletje.

German Knight, French en Kings Bridal

Binnen de Staunton-vorm bestaan varianten. Bij de German Knight is het paard steviger en hoekiger. De French Staunton heeft een eenvoudiger, ronder silhouet. Bij de Kings Bridal zijn teugels en bit in het paard gesneden. Ze spelen allemaal hetzelfde, het verschil zit in het snijwerk.

Welke maat Staunton-stukken?

De maat lees je af aan de hoogte van de koning. Staunton maat 4 heeft een koning van ongeveer 78 mm, maat 5 ongeveer 90 mm en maat 6 ongeveer 95 mm. Voor toernooien wordt een koning van ongeveer 9,5 cm gebruikt, dat is maat 6. Lees meer in welke maat schaakbord past bij jou.

Waarom verzwaard?

Veel Staunton-stukken hebben een stalen gewicht in de voet. Ze staan steviger, vallen minder snel om en liggen beter in de hand. Klassiek zijn de stukken van buxus (licht) en zwart gebeitst hout of ebben (donker).

Welke Staunton-varianten zijn er en welke maat past erbij?

Het maatnummer van Staunton-stukken zegt iets over de koningshoogte: maat 4 heeft een koning van ongeveer 78 mm, maat 5 ongeveer 90 mm en maat 6 ongeveer 95 mm. Voor toernooien wordt een koning van ongeveer 9,5 cm gebruikt, dat is maat 6.

Binnen de Staunton-vorm kies je ook een variant van het paard. Dit zijn drie sets om mee te beginnen:

  • German Knight, zwart gebeitst, 3,75 inch: schaakstukken met extra dames. Het paard is steviger en hoekiger.
  • Kings Bridal, 3,75 inch, acacia en buxus: teugels en bit zijn in het paard gesneden.
  • French Staunton, acacia en buxus, 4 inch: een eenvoudiger, ronder silhouet.

Ze spelen allemaal hetzelfde, het verschil zit in het snijwerk. Wil je alle stukken naast elkaar zien, bekijk dan het overzicht van houten schaakstukken. Welke maat bij je bord past, lees je in welke maat schaakbord past bij jou.

Veelgestelde vragen

Nog vragen?

Staat je vraag er niet bij? Mail naar info@chessquarter.eu.

Waarom heten ze Staunton-stukken?

Ze zijn genoemd naar Howard Staunton, de sterkste Engelse schaker rond 1850, die het ontwerp uit 1849 aanbeval.

Zijn Staunton-stukken verplicht op toernooien?

De FIDE schrijft voor toernooien stukken in Staunton-vorm voor, zodat elke speler de stukken direct herkent.

Welke maat Staunton-stukken is het meest gebruikt?

Thuis vaak maat 4 of 5, op clubs en toernooien maat 6 met een koning van ongeveer 9,5 cm.