Elk stuk loopt op zijn eigen manier: de toren recht, de loper schuin, de dame allebei, het paard in een L-sprong, de koning één veld en de pion vooruit. Je wint door de koning van de tegenstander schaakmat te zetten: hij staat schaak en kan nergens meer heen.
32
Stukken op het bord bij de start, 16 per speler.
6
Soorten stukken, elk met een eigen manier van lopen.
Het bord opstellen
Leg het bord zo neer dat ieder rechtsonder een wit veld heeft. Op de tweede rij staan de pionnen. Op de eerste rij, van buiten naar binnen: toren, paard, loper. De dame staat op haar eigen kleur (de witte dame op wit), de koning ernaast. Wit begint.
Hoe bewegen de schaakstukken?
Hier kan het stuk heenDit stuk kan het slaan
De koning
De koning loopt één veld in elke richting. Hij mag nooit op een veld gaan staan waar hij geslagen kan worden.
De dame
De dame (ook koningin genoemd) is het sterkste stuk. Ze loopt zo ver ze wil, recht én schuin, zolang er niets in de weg staat.
De toren
De toren loopt zo ver hij wil, recht vooruit, achteruit of opzij.
De loper
De loper loopt zo ver hij wil schuin. Hij blijft dus altijd op dezelfde kleur.
Het paard
Het paard springt in een L: twee velden recht en dan één opzij. Het is het enige stuk dat over andere stukken heen mag springen.
De pion
De pion loopt één veld recht vooruit, vanaf de beginstelling mag dat ook twee velden. Slaan doet hij juist schuin vooruit. Een pion loopt nooit terug.
Rokeren
Bij rokeren zet je in één zet je koning veilig en je toren in het spel. De koning schuift twee velden richting de toren, de toren springt eroverheen. Het mag alleen als koning en toren nog niet hebben bewogen, er niets tussen staat, en de koning niet schaak staat, niet door schaak loopt en niet in schaak eindigt.
En passant
En passant (Frans voor "in het voorbijgaan") is een bijzondere slagzet van de pion. Zet een pion twee velden vooruit en komt hij naast een pion van de tegenstander te staan, dan mag die hem direct slaan alsof hij maar één veld had gezet. Dat moet meteen de volgende zet, anders vervalt het recht.
Promoveren: een pion aan de overkant
Haalt een pion de overkant, dan wordt hij meteen een ander stuk naar keuze: dame, toren, loper of paard. Bijna altijd kies je een dame. Zo kun je dus meer dan één dame hebben, en daarom zitten er bij veel schaakspellen twee extra dames.
Schaak, schaakmat en pat
Staat je koning aangevallen, dan sta je schaak. Je moet dat meteen oplossen: de koning verzetten, het aanvallende stuk slaan of iets ertussen zetten. Lukt dat niet, dan sta je schaakmat en is de partij verloren. Het snelste schaakmat is het gekkenmat, in twee zetten.
Kan de speler die aan zet is geen enkele zet doen, maar staat hij niet schaak, dan is het pat. Pat is remise: niemand wint.
Remise
Een partij eindigt in remise (gelijkspel) bij pat, als beide spelers het eens worden, als dezelfde stelling drie keer voorkomt, als er vijftig zetten zijn gedaan zonder slag of pionzet, of als er te weinig stukken over zijn om nog mat te zetten, zoals koning tegen koning.
Speel je eerste partij
Ken je de regels? Speel dan meteen tegen een makkelijke computer. Een coach legt na elke zet uit wat goed ging.
